REKLAM
Besin ve maddelerin vücutta sindirimi, tüketildikten sonra ağızdan başlar, bağırsaklara kadar devam eden fiziksel ve kimyasal süreçlerle gerçekleşir. Her madde vücutta farklı şekillerde işlenir.
1. Karbonhidratların Sindirimi
Karbonhidratlar (ör. ekmek, pirinç, meyve) glikoza parçalanır.
Sindirim Yeri ve Süreci:
- Ağız: Tükürükteki amilaz enzimi, nişastayı daha küçük şekerlere parçalar.
- Mide: Asidik ortamda karbonhidrat sindirimi yavaşlar; mekanik karıştırma devam eder.
- İnce Bağırsak: Pankreas amilazı, disakkaritleri monosakkaritlere (glikoz, fruktoz) dönüştürür.
- Emilim: Glikoz ve diğer şekerler ince bağırsaktan kana geçer.
2. Proteinlerin Sindirimi
Proteinler (et, süt, yumurta) aminokasilere parçalanır.
Sindirim Yeri ve Süreci:
- Mide: Pepsin enzimi proteinleri parçalar. Mide asidi (HCl) proteini denatüre eder.
- İnce Bağırsak: Pankreas tarafından salgılanan trypsin ve chymotrypsin proteinleri daha küçük peptitlere ayırır.
- Emilim: Amino asitler ince bağırsak villusları tarafından emilir ve kana geçer.
3. Yağların Sindirimi
Yağlar (yağlı yiyecekler) yağ asitleri ve gliserole parçalanır.
Sindirim Yeri ve Süreci:
- Ağız ve Mide: Lipaz enzimi bir miktar yağ sindirir; mekanik çiğneme ve mide karıştırması devam eder.
- İnce Bağırsak: Safra tuzları yağları küçük damlacıklar hâline getirir (emülsifikasyon).
- Pankreas Lipazı: Yağları yağ asidi ve gliserole parçalar.
- Emilim: İnce bağırsak villuslarında emilip lenf yoluyla kana geçer.
4. Vitaminlerin Sindirimi
Vitaminler yağda çözünen ve suda çözünen olarak iki gruba ayrılır.
- Suda çözünen vitaminler (B, C): İnce bağırsaktan doğrudan kana geçer.
- Yağda çözünen vitaminler (A, D, E, K): Yağlarla birlikte emilir ve lenf yoluyla taşınır.
5. İlaçların Sindirimi
İlaçlar, kimyasal yapılarına göre vücutta çözünür ve emilir.
- Ağızdan alınan ilaçlar: Mide ve ince bağırsakta çözünür, kan dolaşımına geçer.
- Bazı ilaçlar: Karaciğerde metabolize edilir (biyotransformasyon) ve aktif hâle gelir veya etkisizleştirilir.
6. Su ve Minerallerin Sindirimi
- Su: Sindirime gerek olmadan ince bağırsaktan kana geçer.
- Mineraller: Çeşidine bağlı olarak ince bağırsaktan emilir (örn. kalsiyum, demir).
Özet Tablo
| Madde | Sindirim Başlangıcı | Ana Sindirim Yeri | Sonuç / Emilim |
|---|---|---|---|
| Karbonhidrat | Ağız | İnce bağırsak | Monosakkarit (glikoz) |
| Protein | Mide | İnce bağırsak | Amino asitler |
| Yağ | Mide | İnce bağırsak | Yağ asidi + Gliserol |
| Vitamin (suda çözünen) | – | İnce bağırsak | Kan yoluyla |
| Vitamin (yağda çözünen) | – | İnce bağırsak | Lenf yoluyla |
| İlaç | Mide | İnce bağırsak / Karaciğer | Kan yoluyla emilim ve metabolizma |
| Su | – | İnce bağırsak | Kan yoluyla |