REKLAM
Matematik tarihinde kesirler ve ondalık gösterimler, sayıların daha kolay ifade edilmesi ve hesaplamaların pratikleşmesi için geliştirilmiş önemli kavramlardır. Bu alanlarda çalışan matematikçiler, sayı sistemlerinin bugünkü hâline gelmesinde büyük katkılar sağlamıştır.
Aşağıda, kesirler ve ondalık gösterimlerin gelişimine katkı sağlayan önemli matematikçiler ve çalışmaları yer almaktadır.
1. Babilliler ve Birinci Dönem Kesir Çalışmaları
Kesir kavramı ilk olarak Babilliler tarafından kullanılmıştır. MÖ 2000’li yıllarda 60 tabanlı sayı sistemini kullanan Babilliler, kesirleri yan yana sembollerle ifade etmişlerdir. Bu sistem modern matematiğe temel teşkil etmiştir.
2. Öklid (Euclid) – Oranlar ve Kesirsel İlişkiler
Antik Yunan matematikçisi Öklid, “Elemanlar” adlı eserinde oranlar, kesirlerin mantığı ve büyüklük ilişkilerinden ayrıntılı şekilde bahsetmiştir.
Kesirlerin temelini oluşturan oran kavramı Öklid’in çalışmalarıyla sistematik hâle gelmiştir.
3. Arşimet – Kesirleri Kullanarak Alan ve Hacim Hesaplamaları
Arşimet, dairenin alanını ve sayıların yaklaşık değerlerini bulurken kesirleri yoğun biçimde kullanmış, özellikle “aşağıdan ve yukarıdan sınırlama yöntemiyle” modern analiz yöntemlerinin öncüsü olmuştur.
4. El-Harezmi – Küsuratlı Sayılar ve Hesaplama Yöntemleri
Orta Çağ’da yaşayan İslam matematikçisi El-Harezmi, kesirlerle işlem yapmayı sistemli hâle getiren eserler yazmış; cebirin kurucusu olarak bilinse de kesirli sayıları da kullanmış ve yaygınlaştırmıştır.
5. El-Kaşî (Kâşifî) – Ondalık Kesirleri İlk Kullanan Matematikçi
- yüzyılda yaşayan Gıyaseddin El-Kaşî, ondalık kesirleri ilk kez sistemli olarak kullanan matematikçilerden biridir.
- π sayısını 16 ondalığa kadar hesaplamıştır.
- “Miftahü’l-Hisab” adlı eserinde ondalık gösterime dayalı hesaplamaları detaylı anlatmıştır.
Bugünkü ondalık sistemin temel taşlarından biri olarak kabul edilir.
6. Simon Stevin – Ondalık Gösterimleri Yaygınlaştıran Avrupalı Matematikçi
Felemenkli matematikçi Simon Stevin, 1585’te yazdığı “De Thiende” (Ondalıklar) adlı eserinde ondalık kesirleri Avrupa’da yaygınlaştırmıştır.
Stevin’in çalışmaları sayesinde:
- Ondalık gösterimler yaygın kullanıma girmiş,
- Ticaret, mühendislik ve bilimsel hesaplamalar kolaylaşmıştır.
7. John Napier – Logaritmalar ve Ondalık Kesirler
Logaritmaların mucidi olan John Napier, hesaplamaları hızlandırmak için ondalık sisteme dayalı bazı yöntemler geliştirmiştir.
Çalışmaları bilimsel hesaplamaların daha kısa sürede yapılmasına büyük katkı sağlamıştır.
8. Isaac Newton – Kesirler ve Seriler
Newton, kesirli ifadelerle işlem yapmanın sınırlarını genişletmiş; kesirli ve sonsuz serileri kullanarak hesaplamalarda yeni yöntemler geliştirmiştir.
Bu çalışmalar modern kalkülüsün temelini oluşturmuştur.