Coğrafya

Futbolda kullanılan Video Yardımcı Hakem (VAR) sistemi, ilk olarak 1 Eylül 2016 tarihinde oynanan İtalya – Fransa hazırlık maçında test amaçlı (deneme uygulaması olarak) kullanılmıştır. Ancak bu, sistemin test edildiği uluslararası bir maçtı. VAR’ın geliştirilmesinde ve resmi olarak uygulanmasında Hollanda öncü olmuştur. Sistemin ilk resmi lig uygulamalarından bazıları ise 2017 yılında başlamıştır: VAR sistemi, uluslararası … Devamını oku

Doğru kelime Atmosfer‘dir. Atmosfer (veya halk arasında kullanılan diğer adıyla Gaz Yuvarı), bir gök cismini, özellikle de Dünya’yı, kütle çekiminin etkisiyle çevreleyen gaz tabakasıdır. Dünya atmosferi, gezegenimizdeki yaşamın devam etmesi için hayati öneme sahiptir; hem oksijen kaynağıdır hem de bizi Güneş’ten gelen zararlı ışınlardan korur.

İklim değişikliğine neden olan faktörler doğal ve insan kaynaklıdır. Doğal Faktörler: Işınımsal etkenler (Eksen eğikliği, yörünge değişimleri), tektonik hareketler (levha hareketleri), atmosferdeki sera gazlarındaki değişimler. İnsan Faaliyetleri: Sanayi faaliyetleri, ulaşım faaliyetleri, bitki örtüsünün tahrip edilmesi.

Cevap: Bu durumun oluşmasında temel olarak enlem etkisi ve bulutlu gün sayısı etkilidir

Cevap: 1880-1884 tarih aralığında sıcaklık ortalamaları çoğunlukla 0°C civarında veya altında iken, 2015-2019 tarih aralığında sıcaklık ortalamaları belirgin bir şekilde artmıştır. Bu durum, küresel ısınmanın yaşandığını ve sıcaklıkların genel olarak yükseldiğini gösterir.

Cevap: Bu azalma, temel olarak sıcaklık-enlem ilişkisine bağlıdır. Dünya’nın geoit şekli nedeniyle Güneş ışınlarının geliş açısı Ekvator’dan kutuplara doğru daralır. Bu yüzden a (Ekvator’a yakın) noktasından b (kutuplara yakın) noktasına doğru sıcaklık azalır.

Cevap: Nüfus artış hızının fazla olmasından kaynaklanan doğal kaynakların aşırı tüketimi, yetersiz beslenme, konut açığı, işsizlik, çarpık kentleşme gibi sorunların önüne geçmektir.

Cevap: Doğum sonrasında anne ve babaya ücretli izin (60 günü zorunlu izin), ebeveyn ve çocuk yardımı, konut yardımı, kreşte gündüz bakım hizmeti, ücretsiz sağlık hizmeti ve ücretsiz okul öncesi eğitim gibi olanaklar sağlanmaktadır.

Cevap: Evet, doğal ortamdaki değişimler göçün itici bir faktörüdür.

Cevap: İnsan faaliyetlerini ve doğa olaylarını incelemek amacıyla kullanılmaktadır. Ekonomik büyümeyi ölçme, yoksulluğun haritasını çıkarma, eşitsizliği analiz etme ve verilerin eksik olduğu yerlerde soruları çözmeye yardımcı olma amaçlarıyla kullanılır.

Cevap: Tarımsal faaliyetler başta olmak üzere sanayi, enerji üretimi, ulaşım ve turizm gibi diğer ekonomik faaliyetleri de etkilemektedir.

Cevap: Topoğrafik özellikler; tarım arazilerinin dağılışı, kara ve demir yolu güzergâhları, liman ve havalimanı yerlerinin belirlenmesinde etkilidir. İlgi çekici yeryüzü şekillerine sahip yerler turizm faaliyetlerinin gelişimine imkân sağlar.

Cevap: Balıkçılık faaliyetlerinin ve hidroelektrik enerji üretiminin olmazsa olmazıdır. Ayrıca tarımsal sulama, deniz ulaşımı, turizm ve nükleer santral/demir-çelik fabrikaları gibi sanayi tesislerinin kurulmasına zemin teşkil eder.

Cevap: Bitki örtüsü, hayvancılık faaliyetleri üzerinde etkilidir. Ayrıca bazı bitkiler kereste, kâğıt, mobilya gibi ürünlerin üretiminde ham madde olarak kullanılır.

Cevap: Deniz seviyesinden 2200 metre yüksekliğe kadar olan nemli ve bol yağışlı alanlar, kireçsiz topraklar ve yıllık sıcaklık ortalamasının 14 °C’tan düşük olmaması gerekir.

Cevap: Çin, Hindistan, Kenya, Türkiye ve Sri Lanka.

Cevap: Çay, kendine has iklim ve toprak koşullarına (nemli, bol yağışlı, kireçsiz toprak) ihtiyaç duyar ve bu koşulların her coğrafyada sağlanamaması üretimin sınırlanmasına neden olur.

Cevap: Tehlike arz eden bir olayın (aşırı yağış veya toprak kayması) potansiyeli tehlikedir. Tehlikeli bölgede depreme dirençli olmayan yerleşim alanlarının kurulması veya tahliye planlarının olmaması gibi unsurlar risktir. Can ve mal kayıplarına yol açan olayın gerçekleşmesi ise afet olarak nitelendirilir.

Cevap: Toprak örtüsü deniz, göl gibi çukur alanlara taşınmaktadır. Baraj göllerine taşındığı için barajların kullanım ömürleri kısalmaktadır. Ülke topraklarının bir bölümü çölleşme riskiyle karşı karşıyadır. Kırsal alanların ekonomik potansiyelini olumsuz etkilediği için bazı sosyal sorunların ortaya çıkmasına yol açabilmektedir.

Cevap: Afetlerle baş edebilen bir toplum oluşturmak için tüm tehlikelerin dikkate alındığı; risk ve zarar azaltma, hazırlık, müdahale ve iyileştirme aşamalarında yapılması gereken çalışmaların ve alınması gereken önlemlerin toplumdaki kaynakların kullanılmasıyla gerçekleştirilebildiği bir süreçtir

Cevap: Bütüncül afet yönetimi, sırasıyla Risk ve Zarar Azaltma, Hazırlıklı Olma, Müdahale ve İyileştirme aşamalarından oluşur.

Afetlerin etkisini azaltmak veya yok etmek için tehlike haritalarının hazırlanması, afet için uygulanacak yasal düzenlemelerin oluşturulması ve afetlere ilişkin yönetmeliklerin yeniden düzenlenmesi gibi adımlar atılır. Afetle ilgili çalışmalar daha çok afet öncesinde yapılır.

Can ve mal kaybı en aza indirilebilir. Mağduriyetlerin giderilmesi mümkün hale gelir. Bilginin yanıltıcı ve usule aykırı şekilde paylaşılması hem etkilenen bireyler hem de karar vericiler üzerinde olumsuz etkiler oluşturabilir.

İhtiyaç duyulan verilere hızlı ve doğru şekilde ulaşılır. Afet bölgesinin topoğrafya haritası, uydu fotoğrafları, tahliye edilecek insanların lokasyonu ve ayrıntılı ulaşım haritaları gibi veriler bir arada sunularak afetin etkileri en aza indirilebilir. Erken uyarı sistemleri hazırlanabilir.