REKLAM
Soru 12: Tasavvufun asli kaynağının Kur’an-ı Kerim, Hz. Peygamber ve sahabenin örnek yaşantısı olduğu belirtilmiştir. Tasavvuf ilmi; fıkıh, hadis, tefsir, kelam gibi hicri ikinci asırdan sonra sistemleşmeye başlamıştır. Tasavvufun üzerinde durduğu konular arasında nefis terbiyesi, Allah’ı (c.c.) zikretme, dünyaya gereğinden fazla değer vermeme gibi ilkeler öne çıkar. Kur’an’da nefsi arındırmayı öğütleyen birçok ayet vardır. Mutasavvıflara göre nefsin arındırılması, tasavvufun ana gayelerinden biridir.
Bu metinde tasavvufa ilgili aşağıdaki hususlardan hangisine
doğrudan değinilmemiştir?
A) Kaynağına
B) Önemine
C) Ana konularına
D) Tarihi sürecine
E)Gayesine
Doğru cevap B) Önemine seçeneğidir.
Metni analiz ederek seçenekleri neden elediğimizi ve doğru cevaba nasıl ulaştığımızı inceleyelim:
Seçenek Analizi
- A) Kaynağına: Metnin ilk cümlesinde; “Tasavvufun asli kaynağının Kur’an-ı Kerim, Hz. Peygamber ve sahabenin örnek yaşantısı olduğu…” denilerek kaynağına doğrudan değinilmiştir.
- C) Ana konularına: Metnin ortasında; “Tasavvufun üzerinde durduğu konular arasında nefis terbiyesi, Allah’ı (c.c.) zikretme…” denilerek işlediği konular belirtilmiştir.
- D) Tarihi sürecine: Metinde; “hicri ikinci asırdan sonra sistemleşmeye başlamıştır” ifadesiyle tarihsel gelişim sürecine değinilmiştir.
- E) Gayesine: Metnin son cümlesinde; “Mutasavvıflara göre nefsin arındırılması, tasavvufun ana gayelerinden biridir.” denilerek amacı (gayesi) açıkça ifade edilmiştir.
Sonuç
B) Önemine seçeneği ile ilgili metinde doğrudan bir ifade bulunmamaktadır. Metin tasavvufun ne olduğunu, nereden geldiğini ve neyi amaçladığını anlatmakta; ancak tasavvufun “neden çok önemli olduğuna” veya “değerine” dair öznel veya nesnel bir vurgu yapmamaktadır.
SORU 13: “Hakkında bilgin bulunmayan şeyin ardına düşme. Çünkü kulak, göz ve gönül, bunların hepsi ondan sorumludur.” (İsrâ suresi, 36. ayet.) Bu ayette salim duyularla ilgili hangi hususa dikkat çekilmiştir?
A) Boş hurafe üretilmemelidir.
B) Duyular insanı yanlışa götürür.
C) Duyuların sadece kalbi dinlemelidir.
D) Doğru bilgiye dayanmalıdır.
E) Duyma, görmeden sonra gelir.”
Doğru cevap D) Doğru bilgiye dayanmalıdır seçeneğidir.
Ayeti ve seçenekleri birlikte analiz ederek cevabı netleştirelim:
Neden D Seçeneği?
- Ayetin Analizi: “Hakkında bilgin bulunmayan şeyin ardına düşme” ifadesi, insanın zanna, tahmine veya dedikoduya değil; kesin ve doğru bilgiye göre hareket etmesi gerektiğini emreder.
- Duyuların Rolü: Kulak, göz ve gönlün (kalp/akıl) sorumlu tutulması, bu araçların bilgi edinme yolları olduğunu gösterir. İslam’da Salim Duyular (Havas-ı Selime) bilgi kaynaklarından biridir. Ayet, bu duyuların rastgele değil, gerçeği bulmak ve doğru bilgiye ulaşmak için kullanılması gerektiğini vurgular.
Diğer Seçenekler Neden Yanlış?
- A) Boş hurafe üretilmemelidir: Ayet dolaylı olarak buna işaret etse de, temel vurgu “bilginin kaynağı ve doğruluğu” üzerinedir.
- B) Duyular insanı yanlışa götürür: Tam aksine; duyular doğru kullanıldığında bilgi kaynağıdır. Ayet duyuların kötü olduğunu değil, onlardan sorumlu olduğumuzu (yani onları doğru kullanmamız gerektiğini) söyler.
- C) Duyuların sadece kalbi dinlemelidir: Ayette böyle bir sıralama veya kısıtlama yoktur; her bir organ kendi işlevinden sorumludur.
- E) Duyma, görmeden sonra gelir: Ayetteki sıralama bir öncelik-sonralık ilişkisi değil, sorumluluk kapsamını belirten bir sıralamadır.
Özetle: Ayet, insanın görmediği, duymadığı veya hakkında kesin bilgiye sahip olmadığı şeylerin peşine düşmemesini öğütleyerek, duyuların doğru bilgiye ulaşma aracı olarak kullanılmasına dikkat çeker.